Photo courtesy: (Associated Press)

HARARE, Zimbabwe — Sa isang abalang palengke sa isang mahirap na bayan sa labas ng Harare, itinago ni Nyasha Ndou ang kanyang face mask sa kanyang bulsa habang daan-daang iba pang tao, karamihan ay hindi na naka face mask habang bumibili at magbenta ng mga prutas at gulay na naka-display sa mga mesang kahoy at mga plastic sheet. Sa kabisera tulad ng karamihan sa Zimbabwe, ang coronavirus ay mabilis ang hawaan nakaraan, dahil bumalik ang mga political rally, konsiyerto at pagtitipon sa bahay.

“Wala na ang COVID-19. Kailan ka huling nakarinig ng sinumang namatay sa COVID-19?” sabi ni Ndou. "Ang gamit ng face mask ay upang protektahan ang aking bulsa," dagdag niya. "Ang pulis ay humihingi ng suhol, kaya nalulugi ako kung hindi ako gumagalaw na may face mask."

Ilang araw bago nito, naitala lamang ng Zimbabwe ang 33 na bagong kaso ng COVID-19 at zero ang namamatay, alinsunod sa pagbaba ng sakit sa buong kontinente, kung saan ipinapakita ng data ng World Health Organization na bumababa ang mga impeksyon mula noong Hulyo.

Nang unang lumitaw ang coronavirus noong nakaraang taon, nangamba ang mga opisyal ng kalusugan na ang pandemya ay lumaganap sa buong Africa, na pumatay ng milyun-milyon. Ang sakuna ay hindi pa nangyayari sa Zimbabwe o sa kalakhang bahagi ng kontinente.

Binigyang-diin ng mga siyentipiko na ang pagkuha ng tumpak na data ng COVID-19, lalo na sa mga bansa sa Africa na may tagpi-tagpi na pagsubaybay, ay mahirap at nagbabala na ang pagbaba ng kaso ng coronavirus ay madaling magbago.

Ngunit mayroong isang bagay na "misteryoso" na nangyayari sa Africa na nakalilito sa mga siyentipiko, sabi ni Wafaa El-Sadr, tagapangulo ng pandaigdigang kalusugan sa Columbia University. "Ang Africa ay walang mga bakuna at mapagkukunan upang labanan ang COVID-19 na kung anong mayroon ang Europa at U.S., ngunit sa paanuman ay tila sila ay gumagawa ng mas mahusay," sabi niya.

Wala pang 6% ng mga tao sa Africa ang nabakunahan. Sa loob ng maraming buwan, inilarawan ng WHO ang kontinente bilang "isa sa mga rehiyon na hindi gaanong apektado sa mundo" sa lingguhang mga ulat ng pandemya nito.

Ang ilang mga mananaliksik ay nagsasabi na ang pinaka bata sa populasyon ng kontinente - ang average na edad ay 20, kumpara sa mga 43 sa Kanlurang Europa - pati na rin ang mas mababang rate ng urbanisasyon at ang hilig ng karamihan na gumugol ng oras sa labas, ay maaaring nakaligtas sa mas nakamamatay na epekto ng virus sa kasalukuyan. Sinusuri ng ilang pag-aaral kung may iba pang mga paliwanag, kabilang ang mga genetic na dahilan o nakaraang impeksyon sa mga parasitic na sakit.

Noong Biyernes, sinabi ng mga mananaliksik na nagtatrabaho sa Uganda na nalaman nila na ang mga pasyente ng COVID-19 na may mataas na rate ng pagkakalantad sa malaria ay mas malamang na magdusa ng malubhang sakit o kamatayan kaysa sa mga taong may kaunting karanasan ng sakit na dala ng lamok.

"Pumasok kami sa proyektong ito sa pag-aakalang makakakita kami ng mas mataas na rate ng mga negatibong resulta sa mga taong may kasaysayan ng mga impeksyon sa malaria, dahil iyon ang nakita sa mga pasyenteng nahawahan ng malaria at Ebola," sabi ni Jane Achan, isang senior research advisor sa ang Malaria Consortium at isang co-author ng pag-aaral. "Talagang nagulat kami nang makita ang kabaligtaran - na ang malaria ay maaaring may proteksiyon na epekto."

Sinabi ni Achan na ito ay maaaring magmungkahi na ang nakaraang impeksyon na may malaria ay maaaring "malabo" ang tendensya ng immune system na magpawalang halaga kapag nahawahan ng COVID-19. Ang pananaliksik ay iniharap noong Biyernes sa isang pulong ng American Society of Tropical Medicine and Hygiene.

Si Christian Happi, direktor ng African Center of Excellence para sa Genomics of Infectious Diseases sa Redeemer's University sa Nigeria, ay nagsabi na ang mga awtoridad sa Africa ay ginagamit upang pigilan ang mga paglaganap kahit na walang mga bakuna at kinikilala ang malawak na network ng mga manggagawa sa kalusugan ng komunidad.

"Hindi palaging tungkol sa kung gaano karaming pera ang mayroon ka o kung gaano kahusay ang iyong mga ospital," sabi niya.

Si Devi Sridhar, tagapangulo ng pandaigdigang kalusugan ng publiko sa Unibersidad ng Edinburgh, ay nagsabi na ang mga pinuno ng Africa ay hindi nakakuha ng kredito na nararapat sa kanila para sa mabilis na pagkilos; binanggit niya ang desisyon ng Mali na isara ang mga hangganan nito bago dumating ang coronavirus.

"Sa tingin ko mayroong ibang kultural na diskarte sa Africa, kung saan ang mga bansang ito ay lumapit sa COVID nang may pagpapakumbaba dahil nakaranas sila ng mga bagay tulad ng Ebola, polio at malaria," sabi ni Sridhar.

Sa nakalipas na mga buwan, tinamaan ng coronavirus ang South Africa at tinatayang pumatay ng higit sa 89,000 katao doon, sa ngayon ang pinakamaraming pagkamatay sa kontinente. Ngunit sa ngayon, ang mga awtoridad ng Africa, habang kinikilala na maaaring may mga puwang, ay hindi nag-uulat ng malaking bilang ng mga hindi inaasahang pagkamatay na maaaring nauugnay sa coronavirus. Ipinapakita ng data ng WHO na ang mga pagkamatay ng COVID-19 sa Africa ay bumubuo lamang ng 3% ng kabuuan, habang ang mga pagkamatay sa America at Europe ay umaabot ng 46% at 29%, ayon sa pagkakabanggit.

Sa Nigeria, ang pinakamataong bansa sa Africa, naitala ng gobyerno ang halos 3,000 pagkamatay sa populasyon nito na may 200 milyon. Itinala ng U.S. na maraming namamatay kada dalawa o tatlong araw.

Ang mababang bilang ay may mga Nigerian tulad ni Opemipo Are, isang 23-taong-gulang sa Abuja, na gumaan ang pakiramdam. "Sabi nila magkakaroon ng mga bangkay sa mga kalye at lahat ng iyon, ngunit walang ganoong nangyari," sabi niya.

Noong Biyernes, sinimulan ng mga awtoridad ng Nigerian ang isang kampanya upang makabuluhang palawakin ang mga pagbabakuna sa COVID-19 ng bansang West Africa. Nilalayon ng mga opisyal na mabakunahan ang kalahati ng populasyon bago ang Pebrero, isang target na sa tingin nila ay makakatulong sa kanila na makamit ang herd immunity.

Si Oyewale Tomori, isang Nigerian virologist na nakaupo sa ilang mga advisory group ng WHO, ay nagmungkahi na ang Africa ay maaaring hindi na kailangan ng maraming bakuna gaya ng Kanluran. Ito ay isang kontrobersyal na ideya na aniya ay seryosong tinatalakay sa mga African scientist - at nagpapaalala sa mungkahing ginawa ng mga opisyal ng Britanya noong Marso upang hayaan ang COVID-19 na malayang makahawa sa populasyon upang magkaroon ng kaligtasan.

Gayunpaman, hindi iyon nangangahulugan na ang mga bakuna ay hindi kailangan sa Africa.

"Kailangan nating magpabakuna nang todo upang maghanda para sa susunod na mga parating...," sabi ni Salim Abdool Karim, isang epidemiologist sa South Africa's University of KwaZulu-Natal, na nagpayo sa gobyerno ng South Africa sa COVID-19. "Kung ating pansinin kung ano ang nangyayari sa Europa, ang posibilidad ng higit pang mga kaso na dumaloy dito sa atin ay napakataas."

Ang epekto ng coronavirus ay di binabalita sa labas ng Africa sa mga mahihirap na bansa tulad ng Afghanistan, kung saan hinulaan ng mga eksperto na ang mga pag-aalsa sa gitna ng patuloy na salungatan ay magiging mapaminsalang.

Si Hashmat Arifi, isang 23-taong-gulang na mag-aaral sa Kabul, ay nagsabi na hindi siya nakakita ng sinumang nakasuot ng face mask sa loob ng ilang buwan, kasama ang isang kasal na dinaluhan niya kasama ng daan-daang mga bisita. Sa kanyang mga kaklase sa unibersidad, higit sa 20 na mga mag-aaral ang regular na nakaupo nang walang face mask.

"Wala akong narinig ng anumang kaso ng corona kamakailan," sabi ni Arifi. Naitala ng Afghanistan ang humigit-kumulang 7,200 na pagkamatay sa 39 milyong katao nito, kahit na kakaunti ang pagtesting na ginawa sa gitna ng labanan; ang aktwal na bilang ng mga kaso at pagkamatay ay hindi alam.